Стась Высоцкi. Працяг 8

31. Iмiгрант-эмігрант

Як ён вярнуўся, Стась не памятае
Як у трызненнi працякла дарога
У Польшчы перасадак было многа
Дзе i якiх - то памяць вымятае.
У памяцi ж навек стаiць iмгненне,
Як Астрыд з Янiкам сядзелi ў вагоне
I як малы за ўсiх прыняў рашэнне
У адпачынак ехаць iм сягоння.
Як на пероне ён рукою ўслед махаў
Паехаў Стась. Цi вернецца - не знаў.

З трызнення вырваў вокрык на гранiцы:
"Взять чемоданы в руки и вперёд!"
Пад дуламi вiнтовак праз народ
Вёў Стася пост - то не магло прыснiцца.
Ён iмiгрантам аказаўся дома -
А гэта было мабыць выключэннем,
Таму было салдатам невядома,
Якое трэба тут прыняць рашэнне.
Сустрэлi па уставу, як бандыта!
Паўвека ўжо, а дзея не забыта.

У цёмны вечар гутарылi ў хаце
Бацькi, браты яго з сястрою Валяй,
Лячыцца як i як жыць будзе далей?
Ад шчасця плакала, абняўшы яго, мацi.
Перш-наперш трэба ў Тучы прапiсацца
I на ваенны стаць хутчэй залiк,
Каб не магло дзяржаве паказацца,
Што ён прыехаў i кудысцi знiк.
Душа яго аж млела ад сустрэчы
I думкi гэтыя былi так недарэчы.

Як птушкi з выраю дзень паляцеў за днём,
A працы пошук плёну не даваў.
На працу ў Мiнску ўладкавацца спрабаваў,
Ды без прыпiскi нават i з агнём
У горадзе надзей на працу не было.
Уладкавацца дзе - паўстала тут праблема.
Прыпiскай забяспечыла сяло,
Працоўным месцам - не раёну тэма!
А жыць на сродкi мацi i братоў
Стась быў, канечне, цалкам не гатоў!

Гастрыт зацiх i больш не турбаваў,
Ды Стась аб iм у стрэсе дзён забыўся,
Ядой матулiнай прывычнаю лячыўся
I кiм было магчыма працаваў:
Камбайнерам у Тучы на жнiве,
У гродзенскiм тры днi ўнiверсiтэце...
Ды думка выспявала ў галаве,
Што прыдзецца шукаць работу ў свеце.
Вярнуцца ў сям'ю -  ўжо выспела рашэнне
I Астрыд папрасiў, дала каб запрашэнне.

Нядзелi цераз дзве яго ён атрымаў
Аформiў вiзу на паездку ў ГДР,
Аб працы запытацца меў намер
У ФШУ* цяпер там працаваў
Прафесар Гётц дэканам факультэта.
Стась яго сына стрэў, паперы як здаваў,
I ён прапанаваў спытаць бацьку пра гэта.
З расказу Стася апiсаў, што ён шукае,
Што ў Лейпцыгу сям'я, што лазер добра знае.

*  - Фрыдрых-Шыллер-Універсітэт у г. Йена, Германія


Кніга шостая


32. Шлях да мэты

Быў красавiк i ўжо цвiлi сады.
Вясна спазнiлася, але цяпер буяла,
Нiбыта ўсiмi краскамi казала,
Што холад сцюжы знiкне назаўжды.
Прывёз Стась Янiку педальную машыну,
Льняны для жонкi беленькi абрус,
Ён год жыцця, што ў бадзяннях згінуў,
Заслаць хацеў iм, як пражыты друз.
Гучала ў яго фарбе прапанова
Жыццё пачаць у ГДР нанова.

Сын яго помнiў, бо пазнаў адразу.
Ён на машыне разлажыў свае малюнкi,
Там песняй жабаў хор за пачастункi
Даводзіў муху- гаспадыню да экстазу,
Стараўся на высокай самай ноце.
Ляталi побач матылькi ды пчолкi
I весялосць уся на тым балоце
Дугою абнiмалася вясёлкi.
Тры постацi стаялi ў вуглу карцiны -
Tо слухаў Ян з бацькамi хор жабiны.

Назаўтра ўсей сям'ёй былi ў Йене.
Прафесар Гётц намаляваў план смутны:
„Павiнен лазер Стась стварыць магутны,
Каб з iм спаборнiчаць i на сусветнай сцэне.
Ці будзе за праект узяцца Стась гатовы?
Бо патрабуе ён наладжвання супрацы
З аддзелам НЛО . Праект жа новы!
Цi можа ён жадае адказацца?“
Стась у адказ сказаў такiя словы:
"Прыйшоў нарэшце час праект здаць адмысловы!"

Кантракт працоўны тут жа падпiсалi
Праз тыдзень у ва ўсю кiпела праца.
Стась аб супрацы здолеў дамаўляцца,
Майстэрнi НЛО аб тым праекце зналi.
Праз паўгады стаў лазер працаваць,
На iм Мацiяс Вагнэр доследы праводзiў,
A Стась сумеў аўтарытэт заваяваць
I лазер на рубiне ў строй прыводзiў.
Каб поспех быў, ён працаваў зацята
I ў тры гады абаранiў сам кадыдата.

За гэты час Стась вырас i духоўна,
Бо горад жыў навукай акурат,
Нёс думак свет тут кожны на парад
I гэтым душы фармаваў чароўна!
Сам горад Йена, нiбы божы сад,
Схаваўся ў чашы гор над рэчкай Заале,
Была яна прытулкам для наяд,
Што косы ў яе водах паласкалi.
Алешнiк атачаў бег буруноў імклiвы,
Дзе мiнака страчаў дзядок Эрлкёнiг  сiвы.
 
Па схiлах гор слiвовыя сады
Буялi беллю, колькi мелi сiлы
Па нiтках вулiц, як каралi, вiлы
За радам рад збягалi да вады.
У сонечным святле блiшчэлi дахi,
Iх пазалочваў сонейка ўсход,
У цэнтры чашы паўставалi гмахi:
Цылiдар ФШУ,  далей Карл-Цайс завод.
На схiл гары вужом вяла сцяжына
Ландграфэн-рэстаран вітаў усіх гасцінна.


33. Йенскiя буднi

Стась лазеры ствараў і жыў у iнтэрнаце,
Стаў Анна-Зегерс-Гайм яму па буднях домам
Спяшаў па выхадных ў Лейпцыг ён вядома
Да жонкi i перш-наперш да дзiцяцi.
Сто вёрст на цягнiку займалi дзве гадзiны.
Час Стасю пачытаць цi Шыллера, цi Гётэ,
Ды месцаў не было. Студэнцкiя лавiны
Спяшалiся дамоў даехаць да суботы,
Каб у нядзелю зноў вярнуцца у пенаты -
Так цёк за годам год нібы закляты.

Аднойчы ў цягнiку  чытаў Дэкамерона
Стась стоячы i смехам аж душыўся.
Трымацца каб за што - на тое ён забыўся,
Цягнiк затармазiў i рухнуў Стась у лона
Дзяўчыны маладой, што там сядзела з краю.
Ен выбачацца стаў ды падбiраць паперы,
Яна ў адказ сказала: " Я Вас знаю!
У iнтэрнаце ж мы суседзi па кватэры!"
З сабою побач месца i яму прапанавала,
Сяброўка не прышла i месца пуставала,
 
Суседку звалi Марлiс i яна як след
Яму распавяла пра Йeнскія кляйноты,
Каб ён мог адпачыць пасля работы
I не сядзеў адзiн, як нейкі сівы дзед.
''Не варта ў адзіноце замыкацца,
Бо ў тыглі Йены ўсё жыве духоўна:
Прафесар Вехтэр па гiсторыi мастацтва
Чытае лекцый курс па чацвяргах цудоўна
Цiкава там усiм, аж месцаў не хапае,
Там Рэнесансу дух чароўна ажывае''

''Схдзіце ў Дом Святога Міхаіла,
Арган магутна там па пятніцах іграе
І ў сферы вышнія тым душы забірае,
Бо кайданы пакут зрывае веры сіла!
Там фугі Баха ўзносяць душы ў неба
І ападаюць і турботы, і рутына
Гучыць арган, трасуцца сцены, глеба
І л'ецца ў сэрцы музыкі лавіна!
Чароўна гукі ў той лавіне расцвітаюць,
Нясуць пачуцці, што мяжы не маюць!''

Стась вечарамi  часта вандраваў
Да замкаў, што насуплена стаялi
Па берагах змяёй вiхляўшай Заале,
Дзе дух сярэднявечча  ажываў.
Па схiлах гор плялiся сцежак сецi,
Вялi ў вёску, дзе быў штаб Напалеона,
Што напужаў усiх цароў на свеце,
Ды, перамогшы іх, не адцураўся трона.
Спачатку дэмакрат, народам нёс прагрэс,
Ды, як i ўсе багі, не завяршыў працэс!

Гор прыгажосць і мілагучнасць мовы,
Што адкрывалася, чым лепш ён ёй вылодаў,
Былі прычынаю вандровак і паходаў,
Няслі сяброўства досвед адмысловы.
Лес напаўняўся песнямі наяд,
Кахання жар гарэў у іх бясконцы...
А як прывабны быў красунь пагляд,
Як ззялі ў ценю вочы, нібы сонцы!
Ангеліка была іх завадатар,
Стась хутка стаў паходаў тых аматар.

(Працяг будзе)