Dagboek van Israella-Sarah. Joods geluk

Dagboek van Yisraella-Sara. Joods geluk

Ariel Abarbanel

Dagboek van Yisraella Sara, een meisje uit Den Haag. Senya Gruzman

Deze zondag zijn we naar Chabad in Antwerpen geweest. Papa is geen chabadnik, hij is helemaal niet voor beweging. Hij zegt dat zijn beweging G-d is en dat alle mensen broeders zijn. Maar hij gaat al meer dan vijfentwintig jaar naar Chabad in Antwerpen. Hij gaf Torah les. Zelfs nu nog wordt hem gevraagd uit het boek te lezen, omdat zijn dictie en uitdrukkingswijze de parochianen aanspreken. Net als zijn vader komt Senya Gruzman, een inwoner van Chisinau, naar Chabad voor lessen (en organiseert ze). Zijn vrouw Pauline was altijd bij hem. Maar Pauline stierf. Ze had een zwaar humeur en was moeilijk te benaderen. Maar als een zeldzame uitzondering, was ze voor mijn moeder. Nu is Reb Senya alleen. Hij is een chabad. Hij probeert zich te kleden als "de Rebbe gekleed." En zegt alles, zoals iedereen: "Rebbe, Rebbe, Rebbe". De Rebbe leefde, de Rebbe leeft, de Rebbe zal leven. "Een lied is zo oud als de wereld," zegt de paus, "of je gelooft in een ontlichaamde, allesomvattende Schepper, of in een "menselijke god" en aanbidt hem."
De voorlaatste keer dat Cennie weg was. We belden hem, en hij eindigde in het ziekenhuis, viel van zijn fiets, en iets brak in zijn heup. Maar de Hemelse Vader bewaart degenen die hij wil houden, en we zagen de Sena vorige week weer. Mijn vader herinnert zich dat toen mijn moeder en ik naar deze lessen gingen, ik heel jong was en in mijn kinderstoel zat met een fles. Dus, zegt papa, deze synagoge is ook mijn synagoge.
Het Joodse leven is ingewikkeld en vol met dingen. Zoals hier in Antwerpen, zeggen ze, "Joden zijn hard, maar goys zijn onmogelijk."

Dat is waar. Joden zijn een speciaal volk, en ze lijken een speciale chip erin genaaid te hebben om de Heilige Schepper te begrijpen en te dienen.
Senya had een vrouw, ook uit Moldavi;, Raisa. Ze gaf hem twee zonen. (;;n, ik weet het, werkte in de IT-sector in Luxemburg). Maar ze kleedde zich niet zoals de grote Rebbe had nagelaten, bedekte haar hoofd niet zoveel en boog waarschijnlijk niet voor het beeld van de Rebbe. Senya scheidde van haar. trouwde hij met een andere vrouw met een kind. (die ook gescheiden was en een kind had bij een Marokkaanse Jood uit Isra;l). Maar ze, net als Senya, taratored: "Rebbe, Rebbe, Rebbe." Ik begreep het eerst niet, dacht ik - een rapper. Ik zeg: "Wat is een rapper? Of konijn?" Ze zeggen tegen mij, "Nee! Rabbijn, uit 770, uit New York. Hij ligt daar en nu ergens, en de chabadniks (postols in het Russisch-Grieks) gaan naar zijn graf, bidden, aanbidden en bevestigen, ik denk dat de Rebbe het meest levend is." Oh, en dat is goed. Deze Polina Sen; baarde volgens mij vier of vijf kinderen. Ik heb gehoord over twee zonen. De eerstgeborenen leefden demonstratief met niet-Joodse vrouwen zonder huwelijk en brachten hen, als uitdaging, naar Chabad. Papa vertelde een heel verhaal over die andere. Ik breng haar hier.
Michael-Mendel Gruzman, zl
- Aaron, kom je naar de begrafenis in Putte? - klonk een stem in de dynamiek van de mobiele telefoon.
- Sorry, we zijn nu heel ver van Antwerpen, meer dan 200 kilometer verderop, antwoordde ik. - En dan, wat voor soort begrafenis? Wie gaan ze begraven?
- Michael Mendel, zoon van Senya Gruzman.
- Ik dacht dat ik het verkeerd had gehoord. Die vrolijke jonge kerel? - Heb ik het goed gedaan?
- Kom... - klonk ergens in de verte, en de verbinding werd verbroken.
- Hoe komen we daar? We zijn 200 kilometer van Antwerpen. We halen het nooit, zei ik, ge;rriteerd.

- Ja, we hebben een besluit genomen. Er is een speciale plek in Putte waar ze zulke arme mensen begraven. Dus het is allemaal koosjer, pico-bello.
We zaten in een grote zaal waar vrouwen samenkomen en bidden op de Shabbat. Waar onze moeder ook gewillig heen ging. En met Pauline. Senya zat in halfdroom en herinnerde zich afleveringen van zijn lange, drukke leven. Er waren er nog twee: Levi en Igor, een "Georgische Jood". Levi was allang gestorven aan zijn vrouw, die hij ooit uit Canada had ontslagen. Zij baarde hem een zoon, maar deze zoon ging ook weg. Levi was alleen en kwam soms naar de klas om te luisteren, maar meer te zetten in zijn mening en vertellen van zijn herinneringen dat niemand was ge;nteresseerd in. Igor's vrouw vertrok ook, en beide zonen vertrokken voor haar. Hij vertelde me dat hij darmkanker had, maar het was genezen.
Vader zei eens dat toen hij Thoralessen aan zijn andere dochters gaf, een van zijn dochters uitriep:
- Ik wil de Thora niet leren! Er zijn alleen maar tsures. Alleen straffen en straffen!
Ze heeft gelijk, het is Annika. 
Ze heeft gelijk, het is Annika. ( En zijn andere dochter, Rusha, toen ze dit verhaal hoorde, vroeg op een zeer volwassen en verstandige manier: is dat de reden waarom je, papa, nooit druk op ons met deze religie?) En wat er over het hele volk gezegd kan worden, geldt voor het individu. "Joods geluk, Joodse mazal - G'd verhoede!" En toch roept elke ochtend een kleine mannelijke gelovige, die de Schepper zegent, uit:
"Gezegend zij de Allerhoogste dat Hij mij geen Goyim heeft gemaakt!"
"Mishuga," zal je zeggen. En je hebt gelijk. Ik ben het eens, natuurlijk, klatergoud en wat dan ook. Maar zo wil God, Gezegend zij Hij.

15.10.2026 Den Haag, Abarbanel