Асеф Мегьман

 Асеф Мегьман  гзаф патарихъай бажарагълу кас тир. Ам музыкадин алатрал къугъвадай (тар, пианино  ва масабур), ам шаир, кампозитор тир. Бажарагъдин и терефрилай гъейри Асеф мегьманаз са  къилих мад авай. Ам хъсан зарафатчини тир. Кутугай, къени зарафатрин иеси. 80 яшара аваз садра Бакудиз акъатайла , вичел кастюм, лацу перем алай, шалварда уьтуьдин хвал авай  Асефа лугьузвалда : -« Зун зи уьмуьрдин юлдаш Сариханума, ик1 дамахар ийиз туна, ракъурна. Зи сифте муьгьуьббат гьалтайт1ани,  усалдиз такурай лагьана !"
 Вуж тир Асеф Мегьманан сифте муьгьуьббат ?  Гьар гатуз Бакудай хуьруьз , хизанни галаз ,ана яшамиш жезвай Мегьти хквезвай.  Адаз Къемер т1вар алай руш авай. Демера кьуьлердайла, Асефанни Къемеран  к1анивилер  авайди хуьрунвийрини кьат1анай. Амма педучилище акьалт1арна хтанвай Асефан вилик  мехъерин нубат алай стха Абдулкъадир  ва вичи армиядин жергейрани къуллугъ авун кумай.
Къемераз Асеф Мегьмана   шиирар, гуьгъунлай а шиирриз  музыкаярни туьк1уьрнай.  Армиядин жергейриз фидайла  ам, Бакудин вокзалдал, вич рекье тваз, Къемер къведа лугьуз, вил алаз  хьана. Амма руш атана акъатначир.
Лап гуьгъуьнай, армиядай хтайдалай кьулухъ, Асефа, вич начагъ хьана, Бакуда болницада авайла, Къемераз хабар авачиз, адан рехъ вилив хвенай. Асеф Мегьмана  рикIе амукьай мурад манидиз элкъуьрнай :
Вал вил алаз акъвазна зун,
Эл атана, яр атанач.
Танишбурун, зи къуншийрин
Сел атана, яр атанач.
Эл атана,
Сел атана.
Тел атана,
Яр атанач.
Са шумудра сувар хьана,
Кьуьд акъатиз гатфар хьана.
Хабар гана, ша лагьана,
Тел атана, яр атанач.
Патавни физ хтана зун,
Нахуш хьана къаткана зун.
Ахварайни рахана зун,
Хъел атана, яр атанач.
Кьуд йисалай Асеф аскервиляй хтайла, Къемер чарадаз гъуьлуьз фена,са аялни хьанвай.
Амма Асефа вичин рикIин гьиссер гъезелриз, манийриз элкъуьрзавай:
Сифте муьгьуьббат.
Заз анжах са вун к1ан хьана уьмуьрда,
Амма ваз зун к1ан хьанатIа чидач заз.
Заз анжах тек ви ван хьана уьмуьрда,
Амма ваз зи ван хьанатIа чидач заз.
К1ан хьана, анжах тек са вун к1ан хьана,
Ван хьана, анжах заз са ви ван хьана.
Тан хьана, муьгьуьббат са вав тан хьана,
К1ан хьана заз,тек вун к1ан хьана.
Вахтар фена, акваз -такваз акъатна,
Зи сифетда биришарни гьатнава.
Сифтегьан зи муьгьуьббат вун ятIани,
Вун аквадай чкадай зун катнава.
Катнава яргъариз зун, яр, катнава.
Гьатнава дагълара зун, яр, гьатнава.
КьатIнава, зи муьгьуьббат на кьатIнава,
Катнава зун яргъариз вавай.
   А зарафатдин къене ихьтин гьакъикъат авай.
Адан зарафатрин келимаяр чарарал кхьеначт1ани, халкьдин сиверай сивериз физ, мецел ала.
Педучилищеда  к1елзавай  вахтунда Асеф  Мегьманаз  адахъ галаз к1елзавай дарги руша акьадай хци жаваб гуда. Асефа хъел квачиз адаз лугьуда,зарафатдалди:
- Акъваз, са вахт къведа, вуна дамахдин гьиссеривди лугьудай.
-Вуч лугьуда ?- хабар кьада руша.
- За Асеф Мегьманахъ галаз санал к1елайди я !
- Садрани лугьудач,-жаваб гуда руша...
Са шумуд йис алатда, Асефакай машгьур композитор хьана, Дагъустандин радиокомитетда к1валахални алай. Адахъ галаз к1елай дарги рушакай чпин хуьре муаллим хьана. Садра радиодин дарги передачайрин корреспондент гьа  учителницади к1валахзавай хуьруьн школадиз , радиопередача туьк1уьриз, акъатна.  А муаллимди лугьуда адаз:
- Квехъ галаз к1валахзавай Асефаз  саламар це. Мадни лагь хьи, за Асеф Мегьманахъ галаз санал к1елунал дамахзава !
  Байрам Салимован  тазиятдал вич чидай, Байрам чидай юлдашрин юкьва Асефа лугьуда:
"Байрам залай вилик фенвайди я, ана заз са къулай чка кьаз !" Абур дустар тир.
Гьа ихьтин  къени зарафатчини тир Асеф Мегьман. Адан манийри къени чи лезги халкь шадарзава. Вичиз женнет несиб хьурай. Лезги халкьдин рик1е Асеф Мегьман , адан эсерар гьамишалугъ яз амукьда !
        Асеф Мегьманаз.
Хиялдава хайи дагълар,
Кьве пай хьай  чан т1азва лугьуз.
И пата марф, а пата хар ,
Чпин кьилел къвазва лугьуз.

Са дегишвал авач, зари:
Табдагъ хьанвай Шагьни Шалбуз,
Писни хъсан эхиз вири,
Кьвед кьве пата ама ялгъуз.

Кьвед-кьве пата, сад я ухшар.
Гьеле тик яз  ама кьилер.
Акъвазнава кьве пад къаншар,
Мус сад жеда, лугьуз, эллер.

Амма чпин ватан  чизвай,
Кьве пай хьанвай руьгьдин дарман,
Сергьятрилай   лув гуз физва,
Ви манияр, Асеф Мегьман !