Аьламатнан хюни

     (махъв)

Ккундуш хъугъай, ккундарш ваъ,
Шули имдарзухьан кIваъ
Жин апIуз саб аьламат,
Туврур ашра пул-кьимат…

Дагъларикк ккайи гъулаъ,
Ягъал тагъдикк ич хулаъ,
Гъягъюра гизаф йисар,
Яшамиш шули махъвар.
Йигъну шул мурар сикин,
Даахну чпиз архаин.
Хъа ярхи йишв ликриин,
Лишан хьайиз ахсрарин...
“Гья-гья”, “тIи-тIи” мурарин,
Минди-тинди жаргъури,
Мушвахь-тушвахь ергури,
Шулу гурпар апIури.
Аьгъдарзуз, валлагь, гьапIруш,
Фициб чара абгуруш.
Йипай, дустар, вуш якьин
Инжиг шлу ляхин дарин?

Ригъдин уьру ахсрихъди
Гъудужвза гвачIнин ухди.
Сикин гъахьиган махъвар,
ТIаунза тагъдин раккнар.
За духьну, акв явашди,
Кабхьунза хабарсузди...
Махъвар вари шулу жин
Имдар духьну саб герен.
Амма, саб махъв хъубкьундар,
Гьебгуз дидхьан гъабхьундар.
Тядиди, йивну бацар
Гъидисза дидин канчIар...
Пуч гъахьи махъвран ляхнар.
Дигиш шул машнан рангар,
АпIуз хъюбгъну миннатар...
-Гъач! – гъапи, - Шулхьа дустар,
Арайиъ хьидар кучIлар.
Уч дапIну имбу махъвар,
Таниш апIуз бицIидар,
Ижмиди бисну хилар
ГъапIунча гьамцдар йикьрар

*****
ГъахьнийиштIан, кIур, гъулаъ,
Саб мучIу ярквран кьялаъ,
Яшамиш шули гъари -
Ялгъуз кьаби дишагьли.
Бабан ччвур вуйи Асли,
Дугъаз айи, кIур, хюни...
Хюни ваъ гьа – фурсачи,
Аьламатнан агъирчи,
ЛакIамра алиб Фалчи.
Пагь миди апIру фурсар!
Рангар кадатнай улар,
Уьру дапIнайи кIвантIар.
Хиял ву чаз барабар,
Дюн`яйиъ фужкIа адар.
ГвачIинган гъябгъюр чIурдиз,
МучIу гъабшиган ахъиз.
Гьамци улдубчIву хьуб ваз...
Хъа йипа, уву, мирас!
Нач шулдарин яв машназ?
Баб инжиг апIурва гьаз?
Ярхи йигъди либцурва,
Хъа баб хулаъ ишура.
Фициб шулу яшайиш,
ДарапIруган аннамиш?
Бабахъ затра хъпехъурдар,
Ясан гаф гьясбикк ккапIдар.
Ужуб аьгъдар, я харжиб
Я чав, я чаз кIурайиб.

Йигъарикан сад йигъан,
Шули айиган лавлан,
Алдабхънуш минди наънан,
Даршсан мучIу ярквраан,
Раст шулу аьхю кафтар,
Аждагьасиб жанавар,
Айиб гашди либцури,
ИпIуз ужуб абгури...
Фалчи рябкъюр ярхлаан,
-Пагь, - гъапи, му баркаван,
Абхънуш аьдарзуз зав`ан.
Амма тюнт шулдар сабан,
КIваин хур аьмлар сулан…
Бегьем багахь гъабхьиган,
Жанаври тувру салам.
КIулкьан кьяни дарапIди,
Рижв рибшвури фурс кади,
Гъапи “Алейкум салам”,
ДапIну кьан, арайилан,
Гьерхру му жанаврихьан
Фуж вува, хъасин хизан,
Аба-баб вуяв наънан?
Вуш, йипа, фунуб гъул` ан...
-Вуза, -гъапи, -Ккувлигъан,
«Бяварин» мирасдикан.
Дада ву гъахир ЧIилхъан,
Хъа йиз ччвур вуйиз Къурбан.

Я масан, я хюни-риш!
Ухьу духьну ккун таниш...
Уьмрин мяна шул дигиш,
Узуз тай увкан даршиш...
Кабсну, гъяркъюбси, йиз кIвак
Яв юруш, яв кIул, жандак.
Гъаври аза аьдатнан,
Хурза гъизилин тIублан.-
Жанаври апIур тяриф,
-Духьнава, -гъапи, -зяиф...
АпIурза гизаф гьюрмат,
Фикир мапIан уву зат...
Яна, гизаф чалишмиш
Гъабхьи, апIуз алдатмиш.
-Фу аяв, -гъапи,- хулаъ,
Мал-марччкьан адру гъулаъ?
Узхьан гьархузра хьидар,
Хядарстар му яв улар.
УлчIвмар ва уьру кIвантIар.
(Ккергъну ширин сюгьбатар),
-Увузра гьярам хьидар
Учуз айи гьиишнар.
Абайин ахъар-хулар,
Хулар ваъ, дараматар!
Ляхин - кесп учуз адар,
Гьаци шулайич мадар.
Ачуз йигъан хурагар,
ГвачIнинган укIан цIикбар,
Лисунган варждин галар,
Хябяхъганра, фукIа дар,
АркIури шулу уьлер.
Ккунир дарза зат кучIлар,
Даришри узуз гунгьар,
Гъюра гирами йигъар,
Дисурча варди ушвар...

Белки, му йиз уьмрин пай
Вушул, дупну, бахтнан тай,
Фалчи бегьем фурс кади,
Гъубш жанаврин кьяляхъди…

Ккебкру нур аку ригъдин
КIакIнахъ саб аьхю дагъдин,
Бегьем чIат мучIу шлуган,
КIвак гучI кабхъру Фалчийин...
Ккадаъган рякъяр хайлин,
Рябкъюр, саб аьхю гьарин
Багахь, дюз майдандиин
Лиж алди жанаврарин...
Гъаври хьайизра хюни,
Му нянати хаинкри,
Йивну бац, бисну Фалчи,
Зунжрихъ дибтIру дишлади.
Хъюбгънийи Фалчи ибшуз,
Чан бабаз дихар апIуз...
Хъа баб даринхъа бахтсуз,
Духьнайир бегьем ялгъуз?
Нивгъари ацIну улар,
АпIура хюндихъ ишлар.
КIул`инна гъафну бала,
Фициб апIурва чара?
ГъапIнушра аман-миннат,
Алабхъну гьамциб кьисмат.
Уьмур вари гъабши кур,
Дийибгъ гьамус, бендегюр,
Айи гардандиъ зунжур.
Хюндиз му нярс жанаври,
Кидирчну улар гъапи:
-Фукьан гъапIишра чIигъар,
Увуз айиб фукIа дар.
Саризра дих ебхьидар,
Кюмекназ гъюрур хьидар.

Гьаму вахтнан арайиъ,
Саб дупну хабарсузди,
Гъахьи сесер ***ирин,
Хюрч хъипри айидарин.
Абхъну мушваъ гьяракат,
Дархьиси майдандиъ зат.
Жанаврин лиж гьялакди,
Дургин гъабхьи ярквразди.
Хъа Фалчи чан хулазди,
МикIси, кьяляхъ жабгъуру,
Бабан гарданди абхьру...
-Хил алдабгъ, гъапи, узлан,
Ибшривуз йиз жан гъурбан!
Сарун, му гъийин йигълан,
ГьудубчIвурдарза багхьан.
Увуз кюмекчи шулза,
Гъапиб вари апIурза.
Дуламиш шулза гьамус,
Машнаъ ади ягь-намус.

*бендегюр (жинжал, шулугъчи).