Семдзесят...

                Паэтычная    араторыя               

               

 П Р А Л О Г


Хай горны гучаць!
                Хай гучыць ВЫЗВАЛЕННЯ салют!
Хай радасць у неба ўзлятае,-
                пяе родны кут!
Святкуемо сёння мы
                СЕМДЗЕСЯТ Памяці год,-
Святкуе зямля і нябёсы,
                святкуе НАРОД!
НАРОД БЕЛАРУСКІ,
                што першым навалу сустрэў.
Які праз стагоддзі
                не гнуўся ад ворага стрэл!
НАРОД ПАРТЫЗАНСКІ:
                цярплівы і мужны народ,-
Мы Гонара сёння святкуемо
                СЕМДЗЕСЯТ год!
Каманда: “К СВЯТОЧНАМУ МАРШУ!
                над плошчай гучыць.
У вачах ветэранаў
                святая сляза заблішчыць...
І думка ад кожнага сэрца
                пачне свой палёт,-
Мы Мужнасці сёння святкуемо
                СЕМДЗЕСЯТ год!

               

                Частка  ПЕРШАЯ

Нас хвалі ўспамін зноў нясуць
                У СОРАК ПЕРШЫ той год!
Туды, дзе дужэў БЕЛАРУСКІ
                З’ЯДНАНЫ
                НАРОД.
Дзе ў мірнае неба
                імкнулася з нетраў трава,-
Не ведаў ніхто,
                што апошні гучыць мірны вальс...

Той чэрвеньскі ранак
                праснуўся ад грому гармат!
Ад выбухаў, стрэлаў
                і крыкаў нямецкіх салдат.
На Брэст наваліўся
                раз’юшаных гітлерцаў вой,-
І КРЭПАСЦЬ уступіла
                ў смяротны
                І вечны свой бой!
Без зброі, патронаў
                магутны савецкі салдат
У баі рукапашным
                сабе здабываў аўтамат.
Без ежы, вады,
                з тых апошніх, няведамых сіл
Нямецкімі ж кулямі
                немцаў праклятых касіў.
Не дзень і не два,-
                больш за месяц кіпеў гэты бой!..
Над Бугам стаіць
                сімвал МУЖНАСЦІ –
                КРЭПАСЦЬ-ГЕРОЙ...
Усёй сваёй сілай
                каціліся немцы на нас,-
І...
      жудасны, страшны
                прыйшоў акупацыі час...

               


                Частка  ДРУГАЯ


Старонка мая,
                беларускі пакутлівы люд,
Хіба заслужылі мы
                гэткай бяды на зямлю?
“Смерць ворагам усім!” –
                сам сабе кожны ў сэрцы казаў
І смела ўступаў
                у беларускі атрад партызан.


Гарэла зямля
                пад нагамі нямецкіх салдат.
На места забітага брата
                ўставаў родны брат...
Ішлі пад аткос цягнікі
                і гарэлі склады,
Каб зніклі хутчэй з Беларусі
                фашыстаў сляды.
У адзіным страі
                бой вялі ў беларускіх лясах
Украінец, рускі,  грузін,
                малдаванін, казах...
Мы разам няслі
                гэты цяжар вайны на плячах,-
Аб гэтым братэрстве
                і сёння хай песні гучаць.

               

                Частка  ТРЭЦЯЯ


           “Вайны зарубцованы раны,
             А памяць ніяк не маўчыць...
             У краі Ваўкавыскім, ля вёскі Нізяны
             Той помнік няброскі стаіць...
             Яны не ўставалі ў атаку,
             Не ляльчылі дзетак сваіх,
             Яны не паддаліся болю і страху,-
             І песні складаюць пра іх...”

У канцы СОРАК ПЕРШАГА
                група хлапцоў і дзяўчат
Змагацца з фашыстамі
                склалі маленькі атрад.
Захоўвалі зброю, байцоў,
                сувязнымі былі,-
Паўгода, амаль,
                ваявалі яны, як маглі.
Ды выдаў іх здраднік,
                і немцы схапілі сяброў...
Трымацца ім дапамагла
                камсамольская кроў.

Пыталі іх доўга і жудасна
                ночы і дні,-
А потым...
           усіх расстралялі ў ПАРАХАЎНІ...


               



                Частка  ЧАЦЬВЁРТАЯ


О, колькі пакут прыняла ты,
                мая БЕЛАРУСЬ!
За боль твой,
                за веру тваю
                я штодзённа малюсь!
Прайшла ты хрышчэнне
                бядой,
                і мячом,
                і агнём,
Ды зноўку наперад імкнулася ты
                дзень за днём!..

ІМКНЕЦЦА ў БЯСКОНЦАСЦЬ
                спалёная катам ХАТЫНЬ!..
Шэсцьсот дзевятнатцаць Хатыняў
                у нябесную плынь
Узлятаюць,
                як звон калакольны,
                як птушак палёт!..
І студзіць мне сэрца
                ШАВУЛІЧАЎ СПАЛЕНЫХ
                лёд...
І зноўку
              аб КОЖНЫМ ЧАЦВЁРТЫМ
                гамоняць званы.
Аб мужнасці воінаў
                песню спяваюць яны.
І памяці ліпеньскіх дзён тых
                нясе нас калыска,..
Каб тых мы пачулі,
                хто наш вызваляў
                ВАЎКАВЫСК!


               

                Частка  ПЯТАЯ


Услухайцесь,-
                роду жаночага
                слова – ВАЙНА!
А колькі ЖАНЧЫН
                ад ЖЫЦЦЯ адлучыла яна!
А колькі дзяцей
                перанесла ваенны кашмар...
НЕ МОЖА НІЯК
                быць ЖАНОЧЫМ
                той жудасны твар!
Не можа – ды быў!
                бо нароўні МУЖЧЫНАЎ-САЛДАТ
З фашыстамі біўся
                МІЛЬЁННЫ ЖАНОЧЫ АТРАД!
У тылу і на фронце
                тушылі ваенны пажар,-
Так значыцца,
                можа ў вайны і
                ЖАНОЧЫ быць твар.


               

                Частка  ШОСТАЯ


Ізноў успамінаецца ў сэрцы
                Год СОРАК ЧАЦВЁРТЫ:
Руіны,
            пажарышчы,
                попел...
                І ГОРАД СІВЫ...
Дашчэнту,
                да муру разбураны ўвесь,
                ды не мёртвы!
Агнём зруйнаваны датла –
                і, усё роўна –
                ЖЫВЫ!
Абкураны дымам,
                абсыпаны чорнаю сажай,
Як прывід,
                ляжаў ВАЎКАВЫСК наш,
                паніклы ад гора...

А мы малявалі на сценах:
                “ЗА САЖАНЯМ САЖАНЬ,
ЗА КАМЯНЕМ КАМЕНЬ
                АДНОВІМ
                РАДЗІМЫ НАШ ГОРАД!!!”

За ПЕРШУЮ пасляваенную
                ту ПЯЦІГОДКУ
Наш горад,
                нібы адрадзіўся
                і пахарашэў.
Уступілі ў строй прадпрыемствы,
                і цвёрдай паходкай
Наперад пайшлі,
                уздымая магутнасць вышэй!


               


                Частка  СЁМАЯ


Быў ДЗЕНЬ...
                Сонца МАЯ ўставала
                над стомленым Светам!
Усюды павеяла мірным,
                спакойным жытлом.
Вярталіся людзі:
                з акопаў,
                з концлагераў,
                з “гета”
Ў ЖЫЦЦЁ!
                У свой край,
                у свой кут,
                у свой пакутлівы ДОМ.
О, ГОД СОРАК ПЯТЫ!
                СВЯТОЕ ДЗЕВЯТАЕ МАЯ!
Як дораг і люб нам усім
                гэты сонечны ДЗЕНЬ!
Здавалася,
                сонца само
                над жыццём нас трымае,
Высока у неба ўздымае   
                і з намі ідзе!


               
               

Э П І Л О Г


 
             Углядзіцеся, ЛЮДЗІ,
                у твары мінулай вайны,-
             Узнёслую ПАМЯЦЬ
                трымаюць на сэрцах яны!
              Хай будзе бясконца
                прыходзіць ЯНА
                З ВЕКУ Ў ВЕК!
              Пакуль жывуць СОНЦА
                І ЗОРКІ –
                ЖЫВЕ ЧАЛАВЕК!