Восеньскi крык ястрэба I. Бродскi

Паўночна-заходні вецер яго падымае над
шызай, ліловай, пунсова-пунсовай
далінай Канэктыкута.
Ён ужо не бачыць
прынадны променад курыц па двары струхлелай фермы,
сусліка на мяжы.

На паветраным струмені распластаны, адзінокі,
усё, што Ён губляе з поля зроку – грады пакатых пагоркаў
 і срэбра ракі, павойнай быццам жывы клінок,
сталь у шчарбінах перакатаў,
мястэчкі, падобныя на пацеркі Новай Англіі.
Падаючыя да нуля тэрмометры – нібы скрыні ў нішы;
стыгнуць, утаймавоўваючы пажар лісця, шпілі цэркваў.
 Але для ястраба, гэта не цэрквы.

Вышэй лепшых намераў вернікаў,
ён парыць у блакітным акіяне, з замкнёнай дзюбай,
з прыціснутымі да жывата плюснамi –
 кіпцюры ў кулак, нібыта пальцы рук –
адчуваючы кожным пяром поддув знізу,
бліскаючы ў адказ вочнай ягадай,
трымаючы на Поўдзень, да Рыа-Грандэ,
у дэльту, у распараны натоўп букаў,
які хаваецца у магутнай пене травы, гострай, як ляза.
Гняздо, пабітую шкарлупіну ў пунсовую крапінку,
пах, цені брата ці сястры.

Сэрца, аброслае плоццю, пухам, пяром, крылом,
 трапечучае з частатой дрыжыкаў,  нібы нажніцамі сячэ,
 уласным рухаючы цяплом, восеньскую сіняву,
яе ж павялічваючы за кошт
ледзь бачнай воку карычневай плямы, кропкі,
слізгаючай над верхавінай елі;
за кошт пустэчы ў твары дзіцяці, які замер каля вакна,
пары, якая выйшла з машыны, жанчыны на ганку.

Але ўзыходзячы струмень яго падымае
ўверх вышэй і вышэй.
У подбрюшным пер’е шчыпле холадам.
Гледзячы ўніз, ён бачыць, што на гарызонце памеркла.
Ён бачыць як бы трынаццаць першых штатаў,
ён бачыць: з труб падымаецца дым.
 Але як раз лік труб падказвае адзінокай птушцы,
 як паднялася яна.
“Ек, куды мяне занесла!”
Ён адчувае змешаны з трывогай гонар.

Перавярнуўшыся на крыло,
ён падае ўніз.
Але пругкі пласт паветра вяртае яго ў неба,
у бескаляровую ледзяную роўнядзь.
У жоўтым зрэнку ўзнікае злы бляск.
Гэта значыць, сумесь гневу з жахам.
 Ён зноў звяргаецца.
Але як сценка – меч,
як падзенне грэшніка – зноў у веру, яго выштурхвае назад.
Яго, які яшчэ гарачы! У чорт’ што.
Усё вышэй. У іёнасферы.
У астранамічна аб’ектыўнае пекла птушак,
дзе адсутнічае кісларод, дзе замест проса –
крупкі далёкіх зорак.
Што для двухногіх высь, то для птушак наадварот.
Ня ў мозачкe, але ў мяшочках лёгкіх
 ён здагадваецца: не выратавацца.

І тады ён крычыць.
З сагнутай, як крук, дзюбы,
падобнай на віск Эрын,
 вырываецца і ляціць па-за механічны,
 нясцерпны гук, гук сталі,
 учапіўшыйся ў алюміній; механічны,
бо не прызначаны ні для чыіх вушэй:
людскіх, рухнуўшай з бярозы вавёркі,
цяўкаючай лісы, маленькіх палявых мышэй;
так не могуць пакві;тацца за слёзы ні з кім.
Толькі псы задзіраюць морды.
Пранізлівы, рэзкі крык
страшней, кашмарней рэ-дыез – алмаза, рэжучага шкло,
перасякае неба.

І мір на імгненне як бы ўздрыгвае ад парэза.
Бо там, наверсе, цяпло абпальвае прастору,
 як тут, унізе, абпальвае чорным мурам руку без пальчаткі.
Мы, усклікаючы “вон, там!” бачым уверсе слязу ястраба,
плюс павуцінку, гуку ўласцівую, дробных хваляў,
разбегаючыхся па небасхіле, дзе няма рэха,
дзе пахне апафеёзам гуку, асабліва ў кастрычніку.

І ў карунках гэтых, падобна зорцы, бліскаючы,
скаваная марозам, інеем, у срэбры,
апушыўшым пер’е, птушка плыве ў зеніт,
 у ультрамарын. Мы бачым у бінокль адсюль
 пэрл, зіготкую дэталь.
 Мы чуем: нешта уверсе звініць,
 як разбіваецца посуд,
 як фамільны крышталь,
чые аскепкі, аднак, не раняць, але таюць на далоні.
І на імгненне зноў распазнаеш кружкі, вочкі,
веер, вясёлкавую пляму, шматкроп’е, дужкі, звёны, каласкі, валасінкі -

былы прывольны ўзор пяра,
карту, якая стала жменяй юркіх шматкоў,
якія ляцяць на схіл пагорка.
 І, ловячы іх пальцамі, дзятва выбягае на вуліцу
ў стракатых куртках і крычыць па-ангельску
“Зіма, зіма!”